“VỀ SAU CHẲNG BIẾT VÂN MỒNG LÀM SAO”
Một cuộc gặp gỡ, một hành trình tìm lại những dấu vết của thời gian
Ngày 10/9/2026, tại Nhà triển lãm Mỹ thuật – 16 Ngô Quyền, Hà Nội, nhà sưu tập Yến Vũ – Founder Công ty Luật Trần Vũ đã tổ chức triển lãm “Về sau chẳng biết Vân mồng làm sao”, giới thiệu tới công chúng 141 tác phẩm của danh họa Tô Ngọc Vân thuộc bộ sưu tập do chị sưu tầm và gìn giữ.
Luật Trần Vũ đồng hành cùng founder Yến Vũ tổ chức triển lãm
Triển lãm được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 120 năm ngày sinh danh họa Tô Ngọc Vân (1906–2026) và 30 năm ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (1996–2026).
Với Luật Trần Vũ, đây là một dịp đặc biệt khi được đồng hành trong công tác tổ chức, góp phần đưa một hành trình sưu tầm riêng đến với một không gian gặp gỡ rộng mở hơn cùng giới chuyên môn, những người yêu nghệ thuật và công chúng.
Và khi triển lãm đã mở cửa, có lẽ chúng tôi muốn được chia sẻ thêm về một điều đã khiến nhiều vị khách dừng lại ngay từ tên gọi: “Về sau chẳng biết Vân mồng làm sao”.
Đây là câu thơ thứ 2926 trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, xuất hiện trong văn cảnh Kim Trọng đi tìm Thúy Kiều và nghe ngóng tin tức về nàng giữa lúc đại quân của Từ Hải đã đi qua.
“Vân mồng” (cũng được ghi là “vân mòng”) là một cụm từ cổ rất hiếm gặp, mang nghĩa là tăm hơi, manh mối hoặc tin tức – một dấu vết còn lại để người ta có thể dò hỏi, lần theo mà tìm kiếm.
Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du chỉ sử dụng từ này một lần duy nhất. Chính sự hiếm gặp ấy khiến “vân mồng” trở thành một trường hợp từ vựng cổ đặc biệt, được các nhà nghiên cứu ngôn ngữ chú ý khi khảo sát lớp từ cổ trong tác phẩm.
Nhưng khi bước ra khỏi văn cảnh của Truyện Kiều và trở thành tên gọi của triển lãm, “Vân mồng” còn gợi mở một tầng nghĩa khác: sự đi tìm và tìm lại.
Là đẹp đẽ đi tìm lại thơ mộng, trong veo đi tìm lại trong trẻo, tình yêu đi tìm lại rung động.
Là qua tầng tầng lớp lớp của thời gian và không gian, qua những vắng xa của âm thanh, hình bóng và đường nét, những gì từng thuộc về nhau vẫn lần theo những dấu vết còn lại để đi tìm nhau.
141 tác phẩm của Tô Ngọc Vân hiện diện trong triển lãm cũng đã đi qua một hành trình như thế.
Đó là những tác phẩm trải dài qua hai giai đoạn quan trọng trong hành trình sáng tác của Tô Ngọc Vân: từ Hà Nội trước Cách mạng, với những chân dung, thiếu nữ, thiếu phụ và cảnh sắc của một đời sống đô thị; đến những năm tháng kháng chiến, khi người họa sĩ đi vào đời sống của người nông dân, bộ đội, dân công và hiện thực của đất nước.
Không gian trưng bày tại triển lãm
Đặc biệt, bộ sưu tập có sự hiện diện của những tác phẩm thuộc di sản đã được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996: hai tác phẩm độc lập Xưởng quân giới, Bừa trên đồi, cùng một phần tác phẩm thuộc hai bộ ký họa về nông dân trong Cải cách ruộng đất và về bộ đội trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Những nét chì, màu nước, sơn dầu; những gương mặt, dáng người, cảnh sắc; những khoảnh khắc của đời sống đã đi qua nhiều thập kỷ và những hành trình khác nhau. Để rồi, bằng một quá trình tìm kiếm, sưu tầm và gìn giữ, những tác phẩm ấy hôm nay lại có thể cùng hiện diện trong một không gian, được nhìn thấy, được nghiên cứu, được thưởng lãm và một lần nữa trở về với công chúng. Theo nghĩa ấy, mỗi tác phẩm dường như cũng là một “vân mồng”.
Một dấu vết để lần theo mà tìm lại một người nghệ sĩ.
Một đường nét để tìm lại một con người.
Một sắc màu để tìm lại một thời đại.
Và từ những gì còn lại, tìm về những gì tưởng như đã rất xa.
Từ dấu vết mà tìm lại.
Từ xa cách mà gặp lại.
Từ những gì còn lại mà nhận ra những gì tưởng đã mất hút trong thời gian.
Bởi vậy, “Về sau chẳng biết Vân mồng làm sao” không chỉ là một câu thơ được mượn để đặt tên cho triển lãm. Trong cuộc gặp gỡ với hội họa Tô Ngọc Vân, nó trở thành một cách để nói về hành trình của ký ức, của cái đẹp và của những rung động vẫn âm thầm tìm đường trở lại. Ở đó, đẹp đẽ đi tìm lại thơ mộng. Trong veo đi tìm lại trong trẻo. Tình yêu đi tìm lại rung động.
Thời gian có thể phủ lên mọi thứ tầng tầng lớp lớp. Không gian có thể tạo nên những cách xa. Âm thanh có thể im tiếng. Con người có thể vắng bóng. Nhưng một đường nét, một sắc màu, một ánh nhìn còn lại trong tranh vẫn có thể trở thành một “vân mồng” – một dấu hiệu nhỏ bé để những điều từng xa cách tiếp tục nhận ra nhau.
Và có lẽ, đó cũng là điều triển lãm muốn giữ lại:
Dẫu thời gian đã đi qua, vẫn còn những dấu vết để tìm;
Dẫu đã rất xa, vẫn còn những rung động để nhận ra;
và dẫu qua tầng tầng lớp lớp của thời gian và không gian, con người vẫn có thể lần theo cái đẹp để tìm lại ký ức – và tìm lại nhau.
Và có lẽ ý nghĩa của hai chữ “Vân mồng” đã hiện diện theo một cách rất đẹp ngay trong ngày khai mạc.
Triển lãm đã vinh dự được đón tiếp các thành viên trong gia đình danh họa Tô Ngọc Vân, trong đó có ông Tô Ngọc Thạch – người con út của danh họa – cùng phu nhân Nguyễn Thị Thu Lâm; bà Tô Thị Toàn – con gái danh hoạ, ông Nguyễn Ngọc Bình là con rể danh họa; bà Lê Trung Chinh là con dâu trưởng của danh hoạ; ông Tô Ngọc Thảo – cháu đích tôn của danh họa cùng các thành viên trong gia đình.
Hai vợ chồng người con út của danh họa Tô Ngọc Vân là ông Tô Ngọc Thạch và bà Thu Lâm (ở chính giữa); cháu trai của ông Tô Ngọc Vân là Tô Ngọc Thảo (thứ 2 từ trái qua)
Bà Tô Thị Toàn con gái danh họa Tô Ngọc Vân (ở chính giữa)
Ông Nguyễn Ngọc Bình con rể danh họa Tô Ngọc Vân
Bà Lê Trung Chinh con dâu trưởng danh họa Tô Ngọc Vân
Cháu đích tôn của danh họa Tô Ngọc Vân, ông Tô Ngọc Ngọc Thảo phát biểu
Sự hiện diện và những chia sẻ của những người thân trong gia đình danh họa tại một không gian nơi 141 tác phẩm của ông được cùng nhau giới thiệu tới công chúng là một niềm vui và sự trân trọng đặc biệt đối với nhà sưu tập Yến Vũ cũng như những người thực hiện triển lãm.
Triển lãm cũng chào đón sự hiện diện và những chia sẻ quý báu của nhiều vị khách trong giới văn hóa, nghệ thuật và chuyên môn, trong đó có nhà văn Nguyễn Trương Quý; đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp; nghệ sĩ tạo hình Nguyễn Tiến Ngọc; hoạ sĩ Vũ Ngọc Long – Giám đốc Nhà triển lãm Mỹ thuật, cùng nhiều nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và những người dành sự quan tâm cho di sản Tô Ngọc Vân.
Các văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và khách mời tham dự triển lãm
Đặc biệt, triển lãm còn có dịp đón tiếp những nhà sưu tập trong và ngoài nước, trong đó có ông Tira Vanichtheeranont – nhà sưu tập và chủ Bababa Gallery tại Bangkok, Thái Lan, ông Trần Minh Cường, chủ DC Art Gallery; bà Nguyễn Thanh Mai, chủ Thanh Mai Gallery cùng nhiều nhà sưu tập, những người hoạt động trong lĩnh vực mỹ thuật và đông đảo công chúng yêu nghệ thuật.
Ông Tira Vanichtheeranont – nhà sưu tập và chủ Bababa Gallery tại Bangkok, Thái Lan
Sự hiện diện của gia đình danh họa, các nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhà sưu tập và công chúng đã khiến triển lãm không chỉ là nơi 141 tác phẩm được trưng bày, mà thực sự trở thành một không gian của gặp gỡ, chia sẻ và đối thoại – giữa tác phẩm với người xem, giữa ký ức với hiện tại, và giữa những người cùng dành sự trân trọng cho di sản của Tô Ngọc Vân.
Để có được cuộc gặp gỡ ấy, Luật Trần Vũ và nhà sưu tập Yến Vũ xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Nhà triển lãm Mỹ thuật (16 Ngô Quyền) – Hội Mỹ thuật Việt Nam đã đồng hành và tạo điều kiện để 141 tác phẩm được giới thiệu trong một không gian giàu ý nghĩa của đời sống mỹ thuật Việt Nam.
Xin trân trọng cảm ơn gia đình danh họa Tô Ngọc Vân, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nghệ sĩ, nhà sưu tập và các vị khách quý đã dành thời gian hiện diện, chia sẻ những góc nhìn và tình cảm dành cho triển lãm.
Xin cảm ơn các cơ quan báo chí, truyền thông, các phóng viên, nhiếp ảnh gia đã quan tâm, ghi nhận và góp phần đưa câu chuyện của triển lãm đến với đông đảo công chúng.
Và trên hết, xin cảm ơn những người yêu hội họa Tô Ngọc Vân và công chúng yêu nghệ thuật đã đến, đã dừng lại trước những tác phẩm, đã đặt câu hỏi, trò chuyện và dành cho bộ sưu tập những cảm nhận của riêng mình.
Với Luật Trần Vũ, được đồng hành tổ chức triển lãm lần này mang một ý nghĩa rất riêng, khi phía sau 141 tác phẩm là hành trình tìm kiếm và gìn giữ đầy tâm huyết của nhà sưu tập Yến Vũ – Founder Luật Trần Vũ.
Và sau một ngày khai mạc với thật nhiều cuộc gặp gỡ, có lẽ điều đáng quý nhất chính là những tác phẩm đã được tiếp tục đời sống của mình trong ánh nhìn và cảm xúc của những người hôm nay.
Luật Trần Vũ xin được đứng phía sau một chút – để 141 tác phẩm của Tô Ngọc Vân và những “vân mồng” còn lại qua thời gian tiếp tục được nhìn thấy, được sẻ chia và tìm đến những rung động mới nơi công chúng.
Bởi chỉ cần còn một dấu vết của cái đẹp, con người vẫn còn một con đường để tìm lại nhau!
Xin được chia sẻ cùng quý vị một số bài viết và phóng sự về triển lãm:
- Thời báo VTV – Đài Truyền hình Việt Nam – 141 tác phẩm đưa công chúng trở lại thế giới hội họa Tô Ngọc Vân
- VTV8 – Đài Truyền hình Việt Nam – Công bố hai tác phẩm độc lập được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh của danh họa Tô Ngọc Vân
- Báo Điện tử tiếng nói Việt Nam – 141 tác phẩm của danh họa Tô Ngọc Vân
- Báo và Phát thanh & Truyền hình Hà Nội – Công bố hai tác phẩm độc lập của họa sĩ Tô Ngọc Vân
- Báo Lao động – Triển lãm 141 tác phẩm của danh họa Tô Ngọc Vân
- Báo Văn hóa – Lần đầu công bố hai tác phẩm được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh của danh họa Tô Ngọc Vân
- Báo Giáo dục & Thời đại – Công bố hai tác phẩm được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh của Tô Ngọc Vân
- Báo Tiền phong – Bộ ký họa ‘có tiền chưa chắc mua được’ của danh họa Tô Ngọc Vân
- Ban Đối ngoại Đài tiếng nói Việt Nam – Di sản của danh hoạ Tô Ngọc Vân – Góc nhìn qua 141 tác phẩm sưu tầm | VOV5.VN
- Báo Thể Thao & Văn hóa – Lần đầu công bố hai tác phẩm độc lập được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh của danh họa Tô Ngọc Vân
Mỗi sự quan tâm, mỗi bài viết và mỗi lượt sẻ chia đều góp phần để những tác phẩm đã đi qua nhiều thập kỷ có thêm những cuộc gặp gỡ mới với công chúng hôm nay.
Xin trân trọng cảm ơn!
Công ty luật TNHH Trần Vũ!

